Trafo ve OG (orta gerilim) hesabı nasıl yapılıyor?

Trafo gücü TEDAŞ-MLZ/99-032.E şartnamesine (Dyn11, kısa devre empedansı, kayıp tabloları) göre Astor hermetik yağlı trafo olarak seçilir. 400 kVA'ya kadar arazi kurulumlarında direk tipi trafo (50–400 kVA), 630 kVA ve üzerinde trafo merkezi (630, 1000, 1250, 1600, 2500 kVA) düşünülür. Trafo merkezi için beton köşk, OG dağıtım merkezi hücreleri ve 18/30 kV alüminyum XLPE OG kablo kesiti ve gerilim düşümü hesaplanır. Enerji nakil hattı (ENH) hesaplanmaz.

Mevcut trafom veya dağıtım merkezim varsa ne olur?

İlk ekranda mevcut trafo, trafo merkezi veya dağıtım merkezi durumunu ve gücünü girebilirsiniz. Araç mevcut trafonun tesis gücünü karşılayıp karşılamadığını kontrol eder, yetmiyorsa ek trafo önerir; hiçbiri yoksa sisteme göre en uygun trafo ve OG tasarımını kendisi yapar.

SCADA ve uzaktan izleme zorunlu mu?

Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'ne (m.21) göre kurulu gücü 50 kW ve üzeri üretim tesislerinde sayaçlar otomatik sayaç okuma sistemine (OSOS) uyumlu olmalı ve ölçme-haberleşme izleme sistemine bağlanmalıdır; uzaktan izleme ve kontrol ekipmanını tesis sahibi temin eder. Araç, 50 kWe ve üzeri projelerin malzeme listesine SCADA/RTU, haberleşme, enerji analizörü ve entegrasyon kalemlerini ekler. Sayaçları dağıtım şirketi (EDAŞ) temin eder.

GES hesaplama aracı ücretsiz mi?

Evet. Arazi veya çatı GES'iniz için kurulu güç, yıllık üretim, malzeme listesi, elektrik tasarımı ve PDF raporu ücretsiz alabilirsiniz. Sonuçlar ön fizibilite niteliğindedir; fiyat teklifi için BTR Enerji ile iletişime geçebilirsiniz.

GES Trafo, Trafo Merkezi ve OG Dağıtım Merkezi Hesabı (TEDAŞ)

Güneş enerjisi santralinin trafo gücünü, OG hücrelerini ve OG kablo kesitini TEDAŞ standart serisine göre seçin; mevcut trafonuz varsa yeterliliğini kontrol edin.

Trafo seçimi: TEDAŞ standart serisi

Araç, TEDAŞ-MLZ/99-032.E hermetik tip OG/AG dağıtım trafosu şartnamesindeki değerleri kullanır:

Anma güçleri: 50 – 100 – 160 – 250 – 400 – 630 – 800 – 1000 – 1250 – 1600 – 2000 – 2500 kVA (2000 ve 2500 kVA şartnamede yalnızca zaruri hallerde öngörülür).
Gerilimler: OG sargı 6,3 – 10,5 – 15,8 – 33 kV (33 kV sargıda 28,5–36 kV kademe aralığıyla 34,5 kV şebeke), AG sargı 400/231 V.
Bağlantı grubu: 160 kVA ve üstünde Dyn11, 100 kVA'ya kadar Yzn11.
Kısa devre empedansı: 630 kVA'ya kadar %4 (33 kV'ta %4,5), 630 kVA üstünde %6.
Kayıplar: Boşta (P0) ve yük (Pk) kayıpları şartname tablolarından alınır ve yıllık üretimden düşülür.

Trafo, inverterlerin toplam maksimum görünür gücüne (kVA) göre boyutlandırılır ve gerilim regülasyonu (cosφ 0,95) kontrol edilir. 800 V çıkışlı inverterler (ör. Huawei SUN2000-330KTL-H1) için TEDAŞ standardı 400 V AG sargılı olduğundan özel imalat trafo gerektiği ayrıca uyarılır.

Direk tipi trafo ve trafo merkezi: hangi güçte hangisi?

50–400 kVA (arazi): Direk tipi trafo — 50, 100, 160, 250, 400 kVA. Köşk ve OG hücre gerekmez; direk platformu, OG ayırıcı + kesici sigorta, parafudr ve AG ölçü panosu listelenir.
630 kVA ve üzeri: Trafo merkezi — 630, 1000, 1250, 1600, 2500 kVA. Beton köşk (Astor monoblok 1600 kVA'ya, kompakt 2500 kVA'ya kadar; TS EN 62271-202, IP 23, IK10, 16 kA/1 s iç ark) ve OG hücreler.
Marka: Astor hermetik yağlı trafo (TEDAŞ-MLZ/99-032.E, A Plus). Adet ve güç kombinasyonu yüklenme ≤ %100 koşuluyla en düşük maliyete göre seçilir.
2500 kVA notu: TEDAŞ şartnamesi 2000 ve 2500 kVA'yı yalnızca zaruri hallerde öngörür; araç bu durumda EDAŞ onayı uyarısı verir.

Yönetmelik kontrolleri ve SCADA

Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'ne (RG 12.05.2019 metni) göre araç şunları kontrol eder veya listeler: ada koruması (m.6/4), OG/AG bağlantı seviyesi (m.7/1), AG bağlantıda kapasite sınırı — EDAŞ trafosunda trafo gücünün %50'si, kendi trafonuzda %100'ü (m.7/2), çift yönlü sayaç ve ayrı üretim sayacı (m.21), 50 kW ve üzeri tesislerde OSOS uyumu ve SCADA/uzaktan izleme (m.21/3, 7), bağlantı anlaşma gücünün aşılmaması (m.22) ve değişikliklerde EDAŞ izni (m.7/14). Sonraki yönetmelik değişiklikleri için güncel metni EDAŞ/EPDK'dan teyit edin.

Trafo merkezi ve OG dağıtım merkezi

Her trafo için beton mahfazalı köşk tipi trafo merkezi (TEDAŞ-MLZ/2020-069) ve kompakt OG hücre (630 kVA'ya kadar sigortalı yük ayırıcı, üzeri kesicili ve koruma röleli) önerilir. OG dağıtım merkezinde besleyici kesici hücreleri, bağlantı (giriş) kesici hücresi, OG ölçü hücresi, servis trafosu ve gerekirse SCADA/RTU arayüzü listelenir. Arayüz koruması olarak aşırı akım, toprak hatası, gerilim, frekans ve ada koruması fonksiyonları esas alınır; nihai şartlar bağlanacağınız EDAŞ'ın görüşüyle netleşir.

OG kablo

18/30 kV (15,8 kV ve altında 12/20 kV) alüminyum iletkenli tek damarlı XLPE kablo kullanılır. Kesit, toprakta üçgen demet akım taşıma kapasitesine (toprak sıcaklığı ve çoklu devre düzeltmeleriyle) ve %1 gerilim düşümü sınırına göre seçilir; kablo direnç ve induktans değerleri üretici datasheet'inden alınır.

Mevcut trafo veya dağıtım merkezi

İlk ekranda mevcut trafo, trafo merkezi veya dağıtım merkezi durumunu seçip gücünü ve OG gerilimini girebilirsiniz. Araç mevcut trafonun santral gücünü karşılayıp karşılamadığını kontrol eder, yetmiyorsa ek trafo önerir; hiçbiri yoksa sisteme göre en uygun trafo ve OG tasarımını kendisi yapar.

Kapsam dışı: enerji nakil hattı

Enerji nakil hattı (ENH) hesaplanmaz. Bağlantı noktasına kadar olan OG/AG hat için ayrıca proje, güzergâh ve keşif gerekir. Lisanssız üretimde genel üst sınır 5 MW olup güncel Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'ne göre EPDK ve dağıtım şirketiyle teyit edilmelidir.

Kaynaklar: TEDAŞ-MLZ/99-032.E hermetik tip transformatör şartnamesi; TEDAŞ-MLZ/2020-069 beton mahfazalı trafo merkezi şartnamesi; 18/30 kV alüminyum XLPE kablo üretici teknik verileri.

GES Trafo, Trafo Merkezi ve OG Dağıtım Merkezi Hesabı (TEDAŞ Kriterleri)